Jerzy Pilch (1952 - 2020)

Jerzy Pilch urodził się w luterskiej rodzinie w Wiśle. Pierwsze lata edukacji spędził w rodzinnym mieście, a w wieku 10 lat wraz z rodzicami: Wandą i Władysławem przeprowadził do Krakowa. Tam ukończył szkołę podstawową i średnią a następnie Polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Debiutował w połowie lat 70 jako krytyk literacki, chwilę potem został redaktorem czasopisma „Student”. W latach 80 ogromną popularność dały mu felietony i występy w „NaGłosie”, skąd trafił do „Tygodnika Powszechnego”. Zajął tam miejsce zwolnione przez legendarnego Stefana Kisielewskiego. Parę lat później to jego felietony drukowane na ostatniej stronie stały się kultowe. W Krakowie zakochał się i ożenił. Został też ojcem. W 1980 roku urodziła się Magdalena, dziś poetka.

Jako pisarz debiutował późno, bo w wieku 36 lat. W 1988 roku wydawnictwo Puls w Londynie wydało „Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej”. W latach 90 rósł. I jako pisarz i jako publicysta. Kolejne książki i felietony pisane pilchową, biblijno-sienkiewiczowską frazą, która stała się jego znakiem firmowym, zawiodły go na literacki szczyt.

Punktem zwrotnym był przełom wieków. Najpierw w 1999 roku przeszedł do tygodnika Polityka i przeprowadził się z Krakowa do Warszawy. Chwilę potem za „Bezpowrotnie utraconą leworęczność” otrzymał Paszport Polityki i nominację do Nike, a dwa lata później wydał głośną powieść „Pod mocnym aniołem”. To ona dała mu najważniejszą nagrodę literacką w kraju i status gwiazdy. Wśród kilkudziesięciu napisanych książek, wyróżniają się zwłaszcza „Dzienniki” i zbiory felietonów, które do dziś pozostają aktualne.

Wraz ze sławą sprowadził na siebie demony. Jednym z najpoważniejszych był alkoholizm. Potem choroba Parkinsona. Oba odebrały mu zdrowie. Pod koniec życia, pełnego książek, kobiet, piłki nożnej i alkoholu, Pilch wziął ślub i na pół roku przed śmiercią przeprowadził się do Kielc. Tam zmarł w maju 2020 roku. Został pochowany na ewangelickiej kwaterze na tamtejszym cmentarzu komunalnym.

Nagrody Jerzego Pilcha

W 1989 otrzymał Nagrodę Fundacji im. Kościelskich za tom opowiadań Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej.
W kwietniu 1998 za książkę Tysiąc spokojnych miast otrzymał wyróżnienie Krakowska Książka Miesiąca. W tym samym roku został laureatem Paszportu „Polityki” za powieść Bezpowrotnie utracona leworęczność.
W 2001 otrzymał Nagrodę Literacką „Nike” za powieść Pod Mocnym Aniołem.
Pisarz był także pomysłodawcą Ogólnonarodowego Konkursu na Opowiadanie, który ogłosił na łamach „Polityki” pod koniec 2003. Konkurs nosił nazwę Pisz do Pilcha, a jego owocem jest antologia Pisz do Pilcha. Opowiadań współczesnych trzydzieści i trzy (2005).

W 2004 otrzymał Nagrodę im. ks. Leopolda Jana Szersznika za całokształt twórczości i promocję Śląska Cieszyńskiego. Na zamówienie Teatru Narodowego napisał komedię Narty Ojca Świętego (2004).

Mural Jerzego Pilcha

Mural Jerzego Pilcha powstał na ścianie budynku przy Placu B. Hoffa 3 w Wiśle, w bezpośrednim sąsiedztwie Urzędu Miasta. Monumentalne dzieło przedstawia wizerunek wybitnego pisarza pochodzącego z Wisły, a jego kompozycję dopełnia fragment cytatu z książki „Inne rozkosze” oraz odwzorowanie oryginalnego podpisu autora. 

Mural ma nie tylko przypominać o jego dorobku literackim, ale też inspirować do refleksji nad tożsamością i pamięcią miejsca.

Mural został odsłonięty 29 maja 2025 roku, dokładnie w piątą rocznicę śmierci Jerzego Pilcha.

Jego prezentacja zainaugurowała 5. edycję Festiwalu Słowa im. Jerzego Pilcha „Granatowe Góry”, który od lat odbywa się w Wiśle.

Autorem muralu jest Joanna Kałdan-Dudys wraz ze współtwórcami Antonim Paprotnym oraz Justyną Polar.