PROGRAM KONFERENCJI

„Źródłosłów – od źródeł do różnorodności językowej”

Termin: 19–20 listopada 2026 r.
Miejsce: Miejska Biblioteka Publiczna im. Jana Śniegonia w Wiśle, Pl. B. Hoffa 3a, 43-460 Wisła
Organizatorzy: Dom Pracy Twórczej im. Jerzego Pilcha w Wiśle, Instytut Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej

DZIEŃ PIERWSZY – 19 listopada 2026 r.

10.00–11.00
Rejestracja uczestników / kawa, herbata

11.00–11.30
Oficjalne powitanie gości i rozpoczęcie konferencji

11.30–12.15
Różnorodność językowa pod lupą. Wnioski z badań i kierunki działań / dr hab. Hanna Makurat-Snuzik, prof. ucz. (Uniwersytet Gdański) oraz dr hab. Anna Muś, prof. ucz. (Uniwersytet Śląski)

Prelegentki przedstawią wyniki badań zrealizowanych we współpracy z Instytutem Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej w 2025 i 2026 r. Prof. Hanna Makurat-Snuzik omówi zagadnienia związane z finansowaniem i wsparciem różnorodności językowej na poziomie ogólnokrajowym, natomiast prof. Anna Muś przedstawi wyniki badań dotyczących działań i instrumentów wsparcia na szczeblu samorządowym.

12.15–13.00
Panel dyskusyjny I: Kto wspiera różnorodność językową w Polsce? Rola państwa, samorządów i instytucji

W panelu wezmą udział:

• Ksenia Alhaug (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji),
• Barbara Kowaczek-Jędrasik (Urząd Miasta Katowice),
• Krzysztof Marszałek (Instytut Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej).

Prowadzenie: Agnieszka Zientarska (Radio Opole)

13.00–14.00
Przerwa kawowa

14.00–14.45
Panel dyskusyjny II: Finansowanie różnorodności językowej w praktyce. Inspiracje i doświadczenia

W panelu wezmą udział:

• prof. dr hab. Nicole Dołowy-Rybińska (Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk),
• dr Anna Nikitiuk (Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk),
• Justyna Majerska-Sznajder (Muzeum Kultury Wilamowskiej).

Prowadzenie: Agnieszka Zientarska (Radio Opole)

14.45–15.00
Przerwa

15.00–16.30
Warsztaty językowe – obowiązują zapisy

Prowadzący:

• gwara wiślańska – Paweł Cieślar „Chłop z Doliny”
• język wilamowski – dr Tymoteusz Król
• gwara podlaska (warsztaty językowo-wokalne) – Maxim & Oliczka
  
  

18.00 – Koncert MAXIM & OLICZKA / Restauracja Kultova Zdrojowa / Dom Zdrojowy Pl. B. Hoffa 3 / będzie możliwość skorzystania z oferty restauracji

---

DZIEŃ DRUGI – 20 listopada 2026 r.

10.00–11.00
Rejestracja uczestników / kawa, herbata

11.00–11.10
Otwarcie drugiego dnia konferencji i powitanie gości

11.10–12.30
Wystąpienia eksperckie: Różnorodność językowa i jej ochrona

Wystąpienia poświęcone różnym odmianom języka polskiego oraz dobrym praktykom i inicjatywom służącym ich ochronie i popularyzacji:

• prof. dr hab. Jolanta Tambor – język śląski (Uniwersytet Śląski),
• dr hab. Monika Kresa, prof. ucz. – gwary podlaskie (Uniwersytet Warszawski),
• dr hab. Justyna Garczyńska, prof. ucz. – dialekt mazowiecki (Uniwersytet Warszawski),
• dr hab. Katarzyna Marcol, prof. ucz. – język Śląska Cieszyńskiego (Uniwersytet Śląski),
• dr Tymoteusz Król – język wilamowski (Instytut Slawistyki PAN; Uniwersytet Ostrawski).

12.30–13.30
Przerwa obiadowa

13.30–15.00
Panel dyskusyjny: Język – pamięć, dziedzictwo, tożsamość

Panel będzie poświęcony obecności różnych odmian języka polskiego w historii, literaturze, kulturze i debacie publicznej oraz ich znaczeniu dla budowania tożsamości lokalnej i regionalnej.

Punktem wyjścia do rozmowy będą doświadczenia zaproszonych gości, którzy z perspektywy literatury, antropologii i reportażu opowiedzą o roli języka jako nośnika pamięci i dziedzictwa kulturowego, a także jako narzędzia dialogu.

W panelu wezmą udział:

• Joanna Wilengowska – pisarka, dziennikarka, Olsztynianka, Warmiaczka. Autorka książki „Król Warmii i Saturna”, za którą otrzymała nominację do Paszportów Polityki 2024; wyróżniona Nagrodą Literacką Gdynia w 2025 roku;
• Zbigniew Rokita – pisarz, dziennikarz, reporter i dramatopisarz, laureat Nagrody Literackiej „Nike”, autor m.in. książki „Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku”;
• Maciej Falkowski – reportażysta, podróżnik, politolog i były dyplomata. Jest autorem reportaży, m.in.: „Ślachta. Historie z podlasko-mazowieckiego pogranicza”.

Prowadzenie: Andrzej Drobik – historyk, dziennikarz, kierownik Domu Pracy Twórczej im. Jerzego Pilcha w Wiśle

15.00–15.15
Przerwa

15.15–15.45
Prelekcja dr hab. Moniki Kresy, prof. ucz. pt. „Od Samych swoich i Janosika po Wołyń i Chłopów – różnorodność językowa na szklanym ekranie”

15.45–17.30
Pokaz filmu „Angelus”, reż. Lech Majewski

Udział w konferencji jest bezpłatny. Obowiązują zapisy.

Formularz zgłoszeniowy – https://tiny.pl/0_865kk1p

Wydarzenie będzie również dostępne z tłumaczeniem na Polski Język Migowy (PJM).

Konferencja będzie transmitowana online.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu dotacyjnego „Polszczyzna. Bogactwo różnorodności” Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej.